Een spuit voor de interne oneffenheden: botox als middel tegen chronische migraine, kaakklemmen of andere spanningsklachten

Klik op de afbeelding om het stuk in Het Parool te lezen.

Dit artikel van journalist Raounak Khaddari verscheen in Het Parool op 10 januari 2026.

Een groeiende groep mensen gebruikt botox niet als cosmetisch middel tegen rimpels, maar zet het in bij chronische migraine, kaakklemmen of andere spanningsklachten. ‘Er rust nog altijd een taboe op.’

In een grote crèmekleurige stoel ligt de 32-jarige Elisa. Terwijl ze rustig met haar ogen dicht op haar rug ligt, verdwijnt een dunne naald in haar kaakspier. Even daarvoor tekende Aleid Koppius – cosmetisch arts KNMG en eigenaar van IKI clinic in de Beethovenstraat – met wit potlood stippen op haar wangen.

“Bijt eens?” zegt ze. De kaakspieren spannen zich zichtbaar aan. “En ontspan. Nog een keer. Bijten. En ontspan.” Aan de hand van de spierkracht en vorm bepaalt Koppius waar en hoeveel botox ze inspuit. “Het is maatwerk,” zegt ze. “Geen gezicht is hetzelfde, geen spier werkt hetzelfde.”

De Amsterdamse Elisa ondergaat de botox- behandelingen niet alleen voor een strakkere uitstraling, maar ook omdat ze in het verleden last had van gespannen kaken, wat veel hoofd- pijn gaf. “Ik heb bitjes geprobeerd, acupunctuur, oefeningen van de kaakfysio. Ik heb een massage gehad met zo’n handschoentje in mijn mond. Eigenlijk heb ik alles wel geprobeerd, maar de hoofdpijn bleef terugkomen. Tot ik drie jaar geleden aan botox begon,” zegt de vrouw, die niet met haar achternaam in de krant wil.

Natuurlijke look

“Er rust nog altijd een taboe op botox,” zegt ze. “Ik ben preventief begonnen, om een fronsrimpel te voorkomen. Ik wil namelijk niet te veel make-up dragen, want – ik weet dat het hypocriet klinkt – ik hou van een natuurlijke look.”

Dat is dan ook hoe botulinetoxine (de volledige naam van botox) vooral bekendstaat: als een cosmetisch product om ons uiterlijk te verfraaien. Het middel dat ervoor zorgt dat spieren tijdelijk minder krachtig samentrekken, wordt echter ook al decennia ingezet voor geneeskundige toepassingen.

Zo wordt botox in ziekenhuizen onder meer gebruikt bij chronische migraine, overmatig zweten, spierspasmen en een overactieve blaas. Ook bij neurologische aandoeningen en bij kinderen die kampen met ernstige spierspanning wordt het toegepast. Als er een medische indicatie is, bijvoorbeeld bij chronische migraine, wordt botox in sommige gevallen vergoed door de zorgverzekeraar.

‘Eigenlijk heb ik alles wel geprobeerd, toch bleef de hoofdpijn terugkomen. Tot ik aan botox begon’

The New York Times publiceerde ruim tien jaar geleden al een uitgebreid artikel over hoe onder andere botox werd ingezet bij mensen met overmatig zweten. In dat stuk werd beschreven hoe patiënten jaren met hun klachten rondliepen, vaak niet serieus werden genomen, en hoe nieuwe medische toepassingen van botox hun leven ingrijpend veranderden. Bronwynn Hayles vertelde in het artikel over haar jeugd met overmatig zweten bij haar handen. Het zweet trok zelfs door papier heen, waardoor haar huiswerk drijfnat werd.

Ontspant de spieren

Toch blijft botox een zuiver cosmetisch imago houden. “Voor veel mensen roept het woord botox meteen weerstand op,” zegt Koppius. “Alsof het per definitie iets oppervlakkigs is. Terwijl het in essentie een geregistreerd geneesmiddel is dat spieren ontspant. Hoe je het inzet, bepaalt wat het is.” In haar praktijk ziet ze dagelijks patiënten met vergelijkbare klachten. Zeker één keer per dag behandelt ze bruxisme: onbewust tandenknarsen of kaakklemmen. Harde cijfers over hoe vaak botox wordt ingezet voor zulke fysieke klachten zijn er nog niet.

In tien jaar tijd is het aantal cosmetische klinieken in Amsterdam vervijfvoudigd. Het aanbod aan ingrepen is uitgebreid, de drempel is lager en de doelgroep jonger. Botox voor kan je op tal van plekken in Amsterdam krijgen bij fysieke klachten: van het persoonlijke IKI op de Beethovenstraat tot beautyketen Doctors at Soap, die vier vestigingen in de stad heeft, en van de Amsterdam Skin Clinic op de Bilderdijkstraat tot Resculpt Aesthetics in de Noord­ hollandstraat.

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op cosmetische behandelingen. In principe mag iedere arts botox injecteren, want de titel cosmetisch arts is geen wettelijk beschermde specialistentitel. Wel houdt de artsenfederatie KNMG een profielregister bij voor artsen die een aanvullende opleiding in de cosmetische geneeskunde hebben gevolgd. Alleen artsen die in dat register staan mogen zich cosmetisch arts KNMG noemen.

Cosmetisch arts Koppius benadrukt dat ingrij­pen bij de kaakkwestie soms ook uit esthetische redenen gebeurt. “Hoe intensiever je een spier gebruikt, hoe groter en krachtiger die wordt,” zegt ze. “Bij mensen die veel kaakklemmen, zie je dat de kauwspier steeds dikker wordt en het gezicht langzaam van een zachtere v­-vorm naar een meer hoekige, vierkante vorm gaat.”

Dat effect zie je volgens haar soms ook bij men­ sen die intensief sporten en sterk ontwikkelde gezichtsspieren hebben: dan krijgt het gezicht soms een meer uitgesproken hoekige vorm.

Door de overactieve kaakspier tijdelijk tot rust te brengen met botox, kan volgens Koppius niet alleen een keten van klachten worden door­ broken, maar wordt de overactieve kauwspier ook slanker. Met een minder dominante kaaklijn oogt het gezicht meer ontspannen. Dat effect is voor sommige patiënten een prettige bijvangst – en voor anderen juist dé reden om de behandeling te overwegen.

Behandeling vaak herhalen

“Maar het medische aspect is groot,” zegt Koppius. “Mensen zetten zoveel spanning op hun kaakspieren dat ze hoofdpijn en migraine krijgen. Ze knarsen tanden kapot, belanden bij de tandarts of bij de neuroloog. Dat leidt tot veel vervolgzorg bij tandartsen en specialisten.”

‘Je behandelt de klacht, niet de oorzaak. Ik zeg ook altijd: botox is geen wondermiddel’

Al is zo’n spuit ook niet gratis. Een botox­ behandeling tegen kaakklemmen kost bij een kliniek veelal tussen de 189 en 400 euro per keer. Omdat het effect meestal drie tot zes maanden aanhoudt, moeten patiënten de behandeling vaak herhalen. Bovendien wordt een behandeling tegen kaakklemmen meestal niet vergoed door de zorgverzekeraar. Dat maakt de behandeling voor een deel van de mensen met klachten simpelweg onbereikbaar.

Ziekenhuizen benadrukken dat botox bij kaakklemmen de oorzaak niet wegneemt: het ontspant de spier, maar het blijft belangrijk om onderliggende gewoonten of triggers (gebits­ en kaakgerelateerde factoren, een niet goed functi­onerende schildklier, stress) te bekijken en/of te behandelen. “Ik zeg ook altijd: het is geen won­dermiddel,” benadrukt Koppius. “Je behandelt de klacht, niet de oorzaak. Die verhoogde spier­ spanning komt ergens vandaan.”

Juist die spanning tussen symptoombestrij­ ding en dieperliggende oorzaken vindt ze lastig. “Het is een shortcut, ja, en dat frustreert me soms. Ik zie en voel dat iemand klachten heeft, en ik kan die verlichten. Maar eigenlijk wil je onderaan beginnen, bij de wortel van het probleem. Ik verwijs daarom ook vaak door voor aanvullende ondersteuning.”

“Het idee van mensen mooi, mooier, mooist maken trekt me niet,” zegt ze. “Wat mij interes­seert, is dat iemand kan uitstralen wat hij of zij van binnen voelt. Als je in de spiegel kijkt en jezelf weer herkent, voel je je vaak ook beter. Net zoals kleding of houding invloed kan hebben op hoe je je voelt.”

Esthetiek kan volgens haar helpen om die ba­lans te herstellen, mits het met terughoudend­heid gebeurt. “Mijn taak is om mensen daarin te begeleiden.”